* biên dịch bởi Lê Hoàng Thạch từ Monochrome*

Bắt đầu từ năm 2009, với sự ra đời của máy Carl F.Bucherer Calibre A1000, bộ phận bánh đà lên cót ngoại biên đã ngày càng trở nên chất lượng lượng hơn. Giải pháp thông minh này biến bánh lắc lên cót thành một bộ phận hình khuyên, được gắn và xoay quanh cỗ máy thay vì gắn ở một phía. Cơ chế này giúp cho cỗ máy không bị che lấp và giúp bạn có thể quan sát đầy đủ vẻ đẹp của nó.  Bên cạnh đó, bánh đà lên cót ngoại biên cũng giúp cho các nhà chế tạo đồng hồ, có thể thiết kế ra những chiếc đồng hồ tự động lên dây mỏng hơn, bỏ bớt đi độ dày của nó so với bản cũ.

CFB A1000 của Carl F. Bucherer tung ra Năm 2009, đây là cỗ máy đầu tiên có bánh lắc lên cót ngoại biên được sản xuất trên quy mô lớn.

THẬP NIÊN 1950 – NHỮNG NỖ LỰC ĐẦU TIÊN.

Ý tưởng về việc lên dây cót ở vùng ngoại vi cỗ máy vốn không hề mới, chúng ta sẽ tham khảo một bằng sáng chế được đăng kí vào tháng 6 năm 1955 bởi Paul Gosteli Geneve ( hình dưới) mô tả một hệ thống lên dây cót, với đặc trưng sử dụng bánh lắc hình khuyên bao quanh.

           bánh lắc ngoại biên – bằng sáng chế N ° 322325, bởi Paul Gosteli

Tương tự như vậy, khoảng 10 năm sau, hãng Patek Philippe cũng đã áp dụng một bằng sáng chế cho một cỗ máy tự động lên cót ( số 548.213, nộp ngày 15-6-1965, công bố tháng 2 năm 1968), nó sử dụng một bánh lắc hình khuyên, toàn bộ cơ chế lên cót được bố trí bên ngoài xung quanh cỗ máy. Patek đã sản xuất nó dưới cái tên Calibre 350. Do những thách thức về mặt kĩ thuật : không thể áp dụng thân vỏ và mún chỉnh giờ truyền thống do bánh lắc nằm ở vị trí bao ngoài. Do đó, buộc họ phải đưa núm chỉnh giờ sang mặt bên. ( phía sau đồng hồ)

2009 – SỰ TRỞ LẠI CÙNG VỚI CARL F.BUCHERER ( CFB)

CFB chắc chắn sẽ phải được xem là ” công thần” trong việc tái sử dụng cơ chế này vào thời hiện đại kể từ 2009. Nhờ một giải pháp kĩ thuật hiệu quả và tiện lợi, bao gồm một bộ núm chỉnh dạng thân cây truyền thống đặt ở vị trí 3 giờ. Nguyên lý mà hãng áp dụng, là sử dụng ba con lăn nhỏ được phủ DLC, kèm theo các vòng bi trợ lực bằng vật liệu Ceramic để điều khiển bánh lắc ngoại biên. Bộ vòng bi trợ lực này không cần bôi trơn và có khả năng lên dây hai chiều.

Carl F.Bucherer đã áp dụng cơ chế thông minh này lần đầu tiên trên máy A1000 calibre vào năm 2009, và sau đó là trên máy A2000 Calibre vào năm 2016 ( bản nâng cấp của A1000) và gần đây nhất là trên máy T3000 với bộ điều chỉnh Tourbillon ngoại biên vào năm 2018. Tất cả đều đều được thiết kế và sản xuất hoàn toàn In-house, tại Lengnau.

CÁC ỨNG DỤNG KHÁC

Từ ý tưởng của Carl F.Bucherer, một số nhãn hiệu khác đã bắt đầu áp dụng bánh đà lên cót ngoại biên trên những cỗ máy của họ ( chủ yếu là hàng cao cấp) trong những năm gần đây. Chẳng hạn như Dewitt, Vacheron Constantin, Breguet hoặc Audemars Piguet. Những bánh đà lên cót ngoại biên là công cụ tuyệt vời để tạo ra những cỗ máy đồng hồ siêu mỏng đến mức kỉ lục. Cuối năm 2017, Piguet đã trở thành kẻ nắm giữ kỉ lục thế giới về chiếc đồng hồ tự động mỏng nhất. Được trang bị cỗ máy 910P, bánh lắc lên cót có thể được nhìn thấy thông qua mặt số, chiếc Altiplano Ultimate Automatic chỉ dày đúng 4.3mm. Bánh lắc lên cót được gắn bao quanh cỗ máy và gắn vào nắp đáy đồng hồ – một trong nhiều giải pháp giúp tiết kiệm không gian bên trong.

Chỉ vài tháng sau đó, BVLGARI đã lập hai kỉ lục trong một chiếc đồng hồ duy nhất : Octo Finissimo Automatic Tourbillon – chiếc đồng hồ tự động mỏng nhất và Tourbillon mỏng nhất với độ dày 3.95mm. Nhờ có bánh đà lên cót ngoại biên, cỗ máy tự động này chỉ có độ dày chỉ tương đương với một cỗ máy lên cót bằng tay. Tuy nhiên, Bvlgari đã phải bổ sung một núm đẩy tại góc 4 giờ để có thể chỉnh giờ hoặc lên dây tay cho đồng hồ.

Cuối cùng, nhưng cũng không kém phần quan trọng, hãng Cartier đã khởi xướng nên một ứng dụng thú vị khác đậm chất nghệ thuật. Hãng đã sử dụng bánh lắc ngoại biên làm vật trang trí, kết nối với hình chạm khắc hai đầu con báo bên trong cỗ máy Calibre 9603 MC. Mỗi lần lắc cổ tay là các biểu tượng di chuyển một cách độc đáo. Chiếc đồng hồ có tên là Rencontre De Pentheres, giới thiệu tại triển lãm SIHH 2018.

KẾT LUẬN

Bánh đà lên cót ngoại biên chắc chắn là một trong những cải tiến lớn gần đây nhất dành cho cơ chế tự động. Trong khi bánh lắc lên cót cỡ nhỏ micro-rotor và bánh đà lên cót trung tâm đã được sử dụng rộng rãi từ những năm thập niên 1950, thì loại cơ chế này mới chỉ phổ biến gần đây. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nhãn hiệu sử dụng giải pháp đẳng cấp và kĩ thuật này cho đồng hồ của họ. Nó kết hợp được nhiều ưu điểm : độ mỏng, lên dây hiệu quả, không che khuất tầm nhìn về cỗ máy, chính vì những lợi thế trên mà việc áp dụng phổ biến cơ chế này là rất hợp lý.